Blog #2 van Rivkah Blom: nadat Rivkah met haar broddelende cliënt gewerkt had aan een betere bewustwording rondom zijn spraak, ging de behandeling verder met een ander concreet doel: verstaanbaar spreken. De eerste opdracht bestond uit het uitstempelen van zijn naam.

Broddelen is geen stotteren

Na alle resultaten op een rijtje te hebben gezet en de objectieve metingen te hebben uitgelegd, begon het kwartje bij Kyle te vallen. ‘Nu weet ik wat er met me aan de hand is, ik heb altijd gedacht dat ik stotterde maar van broddelen heb ik nog nooit eerder gehoord.’ Ik legde hem uit dat de reacties van anderen in gesprekken te wijten zijn aan de kenmerken die bij broddelen horen en dat hij kan werken aan verstaanbaar spreken. Kyle broddelt voornamelijk fonologisch, dat wil zeggen dat de monotone spraak en verminderde lettergreepuitstempeling het meest bij hem opvallen. Uit onderzoek bij Kyle kwam naar voren dat in de spontane spraak de spreeksnelheid steeg, terwijl hij bij het navertellen en het voorlezen een gemiddelde spreeksnelheid liet horen. De link die bij broddelen kan worden gelegd, is dat mensen die broddelen meer aandacht hebben bij het spreken wanneer ze erbij nadenken. Dat is dus ook wanneer zij een praatopdracht voor het eerst uitvoeren.

Lettergreepuitstempeling

Welke opdracht is beter dan te oefenen met je eigen naam? Je eigen naam ligt namelijk het dichtst bij jezelf. Meestal zeg je je eigen naam tijdens telefoongesprekken en wanneer je je voor het eerst voorstelt aan een ander. Het is belangrijk dat je naam voor de eerste keer goed overkomt en ook aan de telefoon duidelijk wordt verteld. Een voorbeeld van zo’n situatie is het maken van een (telefonische) doktersafspraak. Het is fijn als de doktersassistent je naam meteen goed kan opzoeken zonder dat hij/zij ‘wat zeg je’ hoeft te zeggen of dat hij/zij vraagt om je naam te spellen. De eerste opdracht was dan ook om met verstaanbaar spreken de telefoon aan te nemen met het zeggen van Kyle’s eigen naam. Zijn naam en achternaam hadden elk 2 lettergrepen (Kyle is een fictieve naam) en deze stempelde hij eerst samen in één keer uit. Bij elke lettergreep tikte hij mee met zijn vinger. Vervolgens herhaalde hij zijn naam vijf keer zonder met zijn vinger te tikken. Kyle merkte direct een verschil; de eindletters van zijn naam kregen onder andere meer klank, waardoor deze minder wegvielen en dus verstaanbaarder klonken.

Oefeningen broddelen herhalen

Voor het realistischer uitvoeren van de opdracht, deden wij een echt telefoongesprek na. Kyle werd naar een andere ruimte gestuurd zodat hij mij alleen telefonisch kon horen. Van tevoren mocht hij de opdracht die hij zojuist had uitgevoerd herhalen voor zichzelf. Het gesprekje werd ondertussen opgenomen met het computerprogramma PRAAT (de spraak wordt hierin visueel gemaakt). Achteraf beluisterden wij dit fragmentje terug. Ik vertelde aan Kyle dat hij verstaanbaarder klonk dan toen hij zich voor het eerst zijn naam zei bij het aanmelden voor logopedie. Hij beaamde dit en deze opdracht van verstaanbaar spreken zou hij in de loop van de week meerdere malen toepassen.

Feedback van anderen

Na een week vertelde Kyle dat hij volgens omstanders al beter te verstaan was. Tijdens deze week werd hij voor zijn gevoel voor ruim 80 procent verstaan door anderen. Hij vroeg zelf om feedback en zijn omstanders hoefden minder te vragen om herhaling. Kyle voelde zich zelfverzekerder. Ik legde hem uit waardoor dit kwam. ‘Eigenlijk is het vrij logisch, als je bedenkt dat je nu beter te verstaan bent voor anderen. Je zelfvertrouwen is gegroeid doordat je daadwerkelijk verstaanbaarder bent voor anderen en zij jou vervolgens horen en naar je luisteren. Het gevolg is dat de gesprekken beter verlopen en jij hier ook een beter gevoel aan overhoudt’. Maar we zijn er nog niet. Het is zo dat Kyle zeker stappen voorwaarts maakt en steeds beter op zijn spraak let. Ik heb hem er echter op gewezen dat hij lang niet overal verstaanbaar hoeft te zijn, omdat het ook veel van zijn aandachtscapaciteit vraagt en vermoeiend kan zijn als hij er altijd op moet letten. Ook heb ik heb meegegeven dat hij dient te bedenken dat, als anderen hem verstaan, hij niet nogmaals hoeft te herhalen wat hij gezegd heeft. Dat kost namelijk meer tijd en energie. Situaties uitkiezen die op dat moment wel wat van je verstaanbaarheid vragen, zijn daarom geschikte oefenmomenten voor verstaanbaar spreken.

We slaan geen stappen over en gaan verder met de behandeling.

Lees meer blogs