In elkaar schuiven en weglaten van lettergrepen

Telescopie: problemen met articulatie

Onderzoekers verdelen problemen met onvloeiende spraak in drie categorieën, namelijk: coarticulatie, vloeiendheid en verhaalopbouw. In deze paragraaf concentreren we ons op de eerste. Coarticulatie is de geleidelijke overdracht van de ene spraakbeweging naar de andere. Mensen die broddelen maken hierbij veel fouten, vooral wanneer hun spreeksnelheid te hoog is. Broddelende sprekers hebben vaak de neiging om lettergrepen weg te laten of in elkaar te schuiven. Dit heet ook wel telescopie. Het komt vooral voor bij woorden met veel lettergrepen.

Een voorbeeld is: ‘hatotlijk’ in plaats van ‘hartstochtelijk’. Toch kan het ook bij kortere woorden ontstaan, afhankelijk van hoe hoog het spreektempo is. Telescopie leidt tot problemen in de verstaanbaarheid. Het in elkaar schuiven of weglaten van lettergrepen is een veel voorkomend kenmerk van fonologisch broddelen. Het verwijst naar een motorisch defect in de spraak. Marcia vertelt in de video hieronder hoe dat er bij haar in het dagelijks leven aan toe gaat.

Soorten broddelen in wetenschappelijke literatuur 

Professor Damsté beschrijft drie subtypes van broddelen: dysritmisch broddelen, dysartrisch broddelen en dysfatisch broddelen. In plaats daarvan stelt Dr. David Ward voor om twee soorten termen te gebruiken: “linguïstisch broddelen”, vergelijkbaar met Damste’s dysfatisch broddelen, en “motorisch broddelen”, vergelijkbaar met Damsté’s dysartrisch en dysritmisch broddelen. Van Zaalen stelt voor om ze “syntactisch” en “fonologisch” broddelen te noemen. Het fonologische type broddelen is dan het equivalent van het dysfasische broddelen van professor Damsté. Hoewel deze onderzoekers verschillende namen gebruiken, proberen ze allemaal min of meer hetzelfde te zeggen. Het is, met andere woorden, een kwestie van definitie.

Voorbeeld telescopie